Skip to main content

Migratiegeschiedenis

De geschiedenis van migratie heeft voor veel inwoners in het noordelijke grensgebied directe betekenis. Het persoonlijke verleden van velen wordt getekend door mensen die van de ene regio naar de andere regio trokken om daar te werken, te studeren of zich permanent te vestigen.

In 2016/17 heeft het netwerk twee projecten kunnen afronden:

    1. Leren en werken over de grens

    2. Nieuwe perspectieven op de migratiegeschiedenis in het Nederlands-Duitse Waddenzeegebied

    Leren en werken over de grens

     

    Coördinatie: Emsländische Landschaft

    In dit project hebben historici en volkskundigen samengewerkt bij het verzamelen van individuele ervaringen die bij migratie horen. Het project omvatte de 19de en 20ste eeuw en hield zich bezig met de actuele situatie van grensoverschrijdende werknemers en studenten.

    Verschillende (beroeps-) groepen werden onderzocht, zoals Duitse arbeiders en werknemers aan de 1866 geopende spoorlijn Almelo-Salzbergen, smokkelaars en douaniers uit de eerste helft van de 20ste eeuw, Duitse dienstmaagden uit de jaren twintig van de 19de eeuw, vluchtelingen en dwangarbeiders uit de Tweede Wereldoorlog, Nederlandse arbeiders in de Grafschafter textielfabriek en Duitse Traktat-boeren die na het einde van de Tweede Wereldoorlog voor hun onteigende landerijen vochten. Tijdens de directe naoorlogse periode was er bijna geen contact over de grens. Vanaf 1960 ontstonden talrijke connecties tussen Duitse en Nederlandse gemeenten, welke de uitwisseling tussen de bevolking bevorderde. 

    Het project besteedde ook aandacht aan de meest recente geschiedenis van grensoverschrijdende pendelaars voor werk en studie. Er zijn foto’s, brieven en verhalen verzameld, niet alleen door te speuren in archieven maar ook door mensen in de grensstreek op te roepen hun belevenissen te verwoorden via een Schreibaufruf. Zo zijn enquêtes afgenomen onder Duitse studenten die in Emmen en Groningen studeerden en werknemers die aan de andere kant van de grens werkten. De resultaten werden samengebracht en gepubliceerd in het tweetalig boek “Migratie in de Eems Dollard Regio. Leren en werken over de grens”. Voor een exemplaar kunt u contact opnemen met de Emsländische Landschaft. Daarnaast zijn de resultaten op de tweede conferentie  van het Geschiedenisnetwerk gepresenteerd.

     

    Nieuwe perspectieven op de geschiedenis van migratie

     

    Coördinatie: Meindert Schroor (Waddenacademie)

    Recent is veel onderzoek gedaan naar migratie in het verleden, zowel in Noord-Nederland als in Noordwest-Duitsland. Er ontbrak echter een overzicht van de kennis die we nu hebben. Bovendien is vaak een nationaal perspectief gehanteerd, voor emigratie in de grensregio was minder aandacht. Verder zijn er zowel in het professionele migratieonderzoek als in de kennisbehoefte van het publiek veranderingen opgetreden. Genealogie is aan beide zijden van de grens populair en uit eerste aanzetten van nieuw onderzoek blijkt dat de bevolking van de Waddeneilanden veel mobieler was dan de bevolking van het vasteland.

    Een en ander bod kansen om het thema migratiegeschiedenis op een vernieuwende wijze op te pakken. Om nieuwe impulsen te creëren werd in dit deelproject een inventarisatie gemaakt van recent onderzoek. Onderdeel hiervan was het verzamelen van ideeën onder de betrokken Duitse en Nederlandse historici. De resultaten zijn bediscussieerd in een workshop. De inventarisatie werd op de tweede conferentie van het geschiedenisnetwerk gepresenteerd. Zie voor meer informatie het verslag van de conferentie in Lingen op de website.